Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

กระทรวงมหาดไทย
กับการต่อต้านการทุจริตคอรัปชั่น

ชนะศักดิ์ ยุวบูรณ์
ปลัดกระทรวงมหาดไทย

เกริ่นนำ

ในระยะ 2 - 3 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยและสังคมไทยบอบซ้ำเพราะถูกรุมเร้าด้วยปัญหาต่าง ๆ รอบด้าน ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม จนก่อให้เกิดวิกฤติศรัทธาขึ้นในสังคมโดยรวมทั้งในระบบการเมือง ระบบราชการและภาคเอกชน หากปล่อยให้วิกฤติศรัทธาเหล่านี้สะสมมากขึ้น อีกไม่นานสังคมไทยก็อาจล่มสลายได้
ปัญหาหนึ่งของวิกฤติศรัทธาต่อสังคมไทยก็คือ ปัญหาการทุจริตคอรัปชั่น ซึ่งดูเหมือนจะเป็นปัญหาหนึ่งที่หยั่งรากลึกลงสู่สังคมไทยนับวันจะขยายขอบเขตกว้างขวางออกไปจนยากที่จะหาหนทางแก้ไข ดังที่ ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษกล่าวปาฐกถาพิเศษเตือนผู้เข้าร่วมสัมมนาตอน หนึ่งว่า... เมืองไทยไม่มีวันจะใสสะอาดปราศจากคอรัปชั่นได้ ถ้าเรายังมีคนไม่ดี มีคนเห็นแก่ตัวที่ยังบูชาเงิน ยังหลงใหลในความร่ำรวยว่าเป็นคนมีเกียรติ ยังมีข้าราชการที่ยังยึดติดอยู่กับค่านิยมการเป็นเจ้าคนนายคน ยังมีนักธุรกิจที่ยังติดอยู่กับค่านิยมการติดสินบนข้าราชการเพื่อความสำเร็จในธุรกิจของตน...คอรัปชั่นเป็น การปล้นเงินแผ่นดินทำให้ระบบราชการและระบบธุรกิจเป็นจำเลยของสังคม ทำให้ชาติย่อยยับบากจนลงเป็นภัยร้ายแรงที่เราจะต้องดูแลอย่างใกล้ชิด... ปาฐกถาพิเศษดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงมหันตภัยอันร้ายแรงของการทุจริตคอรัปชั่นที่บั่นทอนการพัฒนาประเทศดังนั้น การแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นให้สำเร็จลุล่วงได้นั้น ต้องอาศัยทุกภาคส่วนของสังคมที่จะร่วมมือกันในลักษณะพหุภาคีทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนประชาคมในทุกระดับ และประชาชน ได้เฝ้าระวังติดตามและตรวจสอบการทำงานของภาครัฐตลอดจนการปลุกจิตสำนึก และสร้างความตระหนักต่อปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นที่มีอยู่ในสังคมไทยปัจจุบัน ให้ลดน้อย หรือหมดสิ้นไปจากสังคมไทย

นโยบายของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่น

ปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นเป็นปัญหาวิกฤติที่มีความรุนแรงกระทบต่อ วิถีชิวิตและก่อให้เกิดอุปสรรคที่สำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ถือได้ว่าเป็นวิกฤติชาติที่ต้องการพลังกำลังของประชาชน ทั้งแผ่นดินผนึกกำลังร่วมกันแก้ไข เมื่อรัฐบาลภายใต้การนำของ ฯพณฯ พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ได้เข้ามาบริหารประเทศจึงได้ประกาศเป็นสงคราม และกำหนดเป็นนโยบายเร่งด่วน ที่จะต้องขจัดปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นให้หมดไปจากสังคมไทย โดยนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลดังกล่าว สรุปสาระสำคัญ ได้ดังนี้
1. ดำเนินมาตรก ารลงโทษทั้งทางวินัย ทางปกครอง ทางเพ่ง ทางอาญาและทางภาษีอย่างเด็ดขาด รวดเร็ว และเป็นธรรมแก่ผู้ทุจริตหรือมีส่วนปกป้องผู้ทุจริต รวมทั้งจะผลักดันให้มีการแก้ไขปรับปรุงกฏหมายและพัฒนากระบวนการติดตามตรวจสอบ เพื่อให้สามารถลงโทษผู้ทุจริตอย่างเด็ดขาดและสามารถชดเชยความเสียหายแก่ภาครัฐหรือประชาชนที่ต้องได้รับความเสียหายจากการกระทำทุจริตที่เกิดขึ้น
2. รณรงค์อย่างจริงจังและปลูกฝังจิตสำนึกและค่านิยมของสังคมให้ประชาชนร่วมกันต่อต้านการทุจริต และการประพฤติมิชอบของเจ้าหน้าที่ของรัฐ และให้ความร่วมมือในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบทั้งในภาคราชการและภาคเอกชน รวมทั้งส่งเสริมขวัญและกำลังใจแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐที่ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความสุจริต
3. ส่งเสริมให้มีการรวมตัวเป็นองค์กรภาคประชาชนและให้ประชาชนมีบทบาทและส่วนร่วมในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ของรัฐรวมทั้งการสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในรูปแบบต่าง ๆ
4. ปฏิรูปกระบวนการจัดและการใช้งบประมาณแผ่นดิน และระบบการจัดซื้อจัดจ้างโดยรับเพื่อให้เกิดความโปร่งใสและมีประสิทธิภาพในการอนุมัติงบประมาณ โดยสนับสนุนให้ผู้ทรงคุณวุฒิและประชาชนสามารถมีส่วนร่วมเพิ่มมากขึ้นในการตรวจสอบและวิเคราะห็การเสนอของบประมาณและการใช้งบประมาณ

กลยุทธ์การแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่น

คำว่า "คอรัปชั่น"(Corruption) ซึ่งก็มีคำในภาษาไทยบัญญัติไว้หลายคำ เช่น การทุจริต การฉ้อราษฎร์บังหลวง จนกระทั่งดูเหมือนว่าคอรัปชั่นกลับเป็นคำที่นิยมใช้กันและเป็นที่เข้าใจกันทันทีว่าหมายถึงอะไร การคอรัปชั่นนั้นเกิดขึ้นได้ในหลายรูปแบบหลายลักษณะได้แก่
1. การเสนอโครงการหรือเลือกโครงการที่ไม่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจมากนัก แต่มีโอกาสที่จะได้เงินใต้โต๊ะมากกว่า
2. การจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ที่ต่ำกว่ามาตรฐานหรือราคาสูงกว่าความเป็นจริง
3. การจ่ายเงินให้กับเจ้าหน้าที่เพื่อให้มีการยกเว้นกฎระเบียบที่เกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมาย
4. การจ่ายเงินให้กับเจ้าหน้าที่เพื่อให้มีโอกาสในการผูกขาดการให้ บริการสาธารณะบางอย่างบางประการ
5. การยักยอกทรัพย์สินของรัฐไปเป็นของตนเอง
6. การซื้อขายตำแหน่งหรือการกระทำที่มีผลกระทบต่อระบบคุณธรรมของราชการ

มาตรการในการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่น

ในการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นให้ลดน้อยลง หรือหมดสิ้นไปได้นั้น ต้องยึดหลักของการบริหารจัดการที่ดี ซึ่งหลักของการบริหารจัดการที่ดีในการแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นก็มีนักวิชาการ นักคิดหลายท่านได้ให้ข้อคิดและข้อเสนอแนะต่าง ๆ ไว้อย่างมากมาย ประมวลเป็นประเด็นที่สำคัญ ๆ ได้ดังนี้
1. การมีส่วนร่วมของทุกส่วนในสังคม การขจัดการทุจริตคอรัปชั่นต้องถือเป็นหน้าที่ของทุกคนในสังคมที่ต้องร่วมมือกันทั้งในการรายงานข้อมูล การติดตามตรวจสอบและนำเผยแพร่สาธารณชน การเอาผู้กระทำผิดไปลงโทษตามกระบวนการยุติธรรม
2. การทำให้การบริหารงานในทุกองค์การมีความโปร่งใสโดยการเปิดเผยขั้นตอนการทำงานให้ผู้ติดต่อทราบ มีระยะเวลากำกับการดำเนินงานในขั้นตอนต่าง ๆ และต้องทำให้มีกฎระเบียบน้อยที่สุดเพื่อไม่ให้เกิดความยุ่งยากและ ให้เจ้าหน้าที่มีโอกาส ใช้ดุลพินิจน้อยที่สุดเพื่อเปิดโอกาสที่เจ้าหน้าที่จะเรียกร้องผลประโยชน์ตอบแทนจากผู้ใช้บริการ
3. ผู้ปฏิบัติหน้าที่มีความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้ การตรวจสอบต้องสามารถกระทำได้ทั้งจากภายในและภายนอกองค์การรวมทั้งเปิดให้มี การตรวจสอบจาก สาธารณะชนได้หากมีการสงสัยว่าจะมีการกระทำการทุจริตเกิดขึ้นในหน่วยงานนั้น
4. ยึดหลักนิติธรรม การบริหารงานที่ยึดหลักของกฎหมายที่มีความชอบธรรมและมีความเป็นสากล
5. มีความเสมอภาคเท่าเทียมกันในการปฏิบัติหน้าที่ เจ้าหน้าที่จะต้องสามารถปฏิบัติงานโดยเสมอภาคกันมิใช่ให้มีการเลือกปฏิบัติเพื่อกลุ่มบุคคลใดกลุ่มบุคคลหนึ่งเป็นการเฉพาะ

การดำเนินงานการป้องกันและปราบปรามการทุจริตคอรัปชั่นของกระทรวงมหาดไทย

กระทรวงมหาดไทย ในฐานะที่เป็นหน่วยงานเชื่อม (Linking Pin) ระหว่างรัฐบาลกับประชาชนในการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติในทุกพื้นที่ครอบคลุมทั่วประเทศ โดยมีกลไกในการดำเนินงานทั้งระดับ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น ที่ร่วมกันผลักดันและขับเคลื่นภารกิจ/งาน/นโยบายสำคัญของรัฐบาลให้บรรลุเป้าหมายและเกิดผลในทางปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ในการ แก้ไขปัญหาการคอรัปชั่นก็เฉกเช่นเดียวกัน ที่กระทรวงมหาดไทยได้ถือเป็นนโยบาย เร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาให้หมดสิ้นในทุกส่วน และทุกระดับขององค์กรการปกครอง ดังนั้ กระทรวงมหาดไทยจึงได้กำหนดเป็นนโยบายเร่งด่วนของกระทรวงมหาดไทย และได้มีการนำนโยบายไปสู่การกำหนดมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต คอรัปชั่นเพื่อให้หน่วยงานในสังกัดของกระทรวงมหาดไทยได้ดำเนินการให้บังเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม รวม 5 มาตรการ ดังนี้
มาตรการที่ 1 ขจัดเหคุแห่งการทุจริตประพฤติมิชอบในการจัดซื้อจัดจ้างในงบประมาณของทางราชการ ประกอบด้วยแนวทาง ดังนี้
1. ส่งเสริมหรือสนับสนุนให้มีสถานที่กลาง (ควรใช้ศาลากลางจังหวัด) สำหรับให้ทุกส่วนราชการในสังกัดกระทรวงมหาดไทย ที่มีที่ตั้งในส่วนภูมิภาคใช้ในการรับและเปิดซองประกวดราคาเพื่อแก้ไขปัญหาการใช้อิทธิพลข่มขู่ โดยอาศัยความห่างไกลของสถานที่ตั้งของส่วนราชการ โดยให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเข้าไปควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดและประสานกับเจ้าหน้าที่ตำรวจให้จัดตำรวจทั้งในและนอกเครื่องแบบดูแลรักษาความสงบและความปลอดภัย ทั้งภายในและรอบ ๆ บริเวณสถานที่กลางนั้น เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นธรรม ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2544 ในส่วนที่เกี่ยวกับมาตรการ เพื่อป้องกันการลักพาหรือฆาตกรรมบุคคลของบริษัทคู่แข่งที่จะเข้าร่วม ประกวดราคา
2. ให้มีการจัดตั้งศูนย์รวมข่าว การประกวดราคา ณ ที่ตั้งของหน่วยงาน ส่วนราชการ และรัฐวิสาหกิจในสังกัด ทั้งในส่วนกลางและในทุกจังหวัด โดยศูนย์รวมข่าวจะมีหน้าที่เป็นศูนย์เผยแพร่ข่าวสารการจัดซื้อจัดจ้างตามงบประมาณของทางราชการเพื่อลดเหตุแห่งการสมยอมกันในการเสนอราคาของ ผู้ขายหรือผู้รับจ้าง เช่น
- กรมการปกครอง ได้ดำเนินการ ดังนี้
ส่วนกลาง จัดให้มีศูนย์รวมข่าวประกวดราคาของกรมการปกครอง ณ ที่ตั้งกรมการปกครองเพื่อประชาสัมพันธ์เผยแพร่ประกาศประกวดราคาที่ดำเนินงานโดยหน่วยงานในสังกัด
ส่วนภูมิภาคมีการจัดตั้งศูนย์รวมข่าวประกวดราคาของอำเภอ/กิ่งอำเภอโดยให้สำนักงานอำเภอ/กิ่งอำเภอรับผิดชอบและทำหน้าที่ประชาสัมพันธ์เผยแพร่ประกาศประกวดราคาของทุกส่วนราชการ/หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามระเบียบของทางราชการ
ส่วนท้องถิ่นให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกแห่งในพื้นที่จังหวัดและอำเภอให้ความร่วมมือจัดส่งข่าวประกวดราคาให้ศูนย์รวมข่าวประกวดราคาจังหวัดและอำเภอ/กิ่งอำเภอ
- การประปานครหลวง จัดให้มีหน่วยงานประชาสัมพันธ์รับผิดชอบเรื่องการประชาสัมพันธ์ข่าวสารการประกวดราคาให้กรมประชาสัมพันธ์ศูนย์รวมข่าว
- กรมการพัฒนาชุมชน จัดให้มีหน่วยงานในสังกัดเผยแพร่ข่าวสารการจัดซื้อจัดจ้างที่ศูนย์รวมข่าวประกวดราคาทั้งในระดับกรมฯ จังหวัด และอำเภอ
- กรมที่ดิน ได้ดำเนินการจัดทำบอร์ดเพื่อปิดประกาศ การประกาศประกวดราคาจัดซื้อจัดจ้างสำหรับบุคคลทั่วไปโดยเฉพาะอย่างเปิดเผยและสามารถเห็นได้ง่ายทั้งจากส่วนกลางและส่วนภูมิภาค พร้อมทั้งเผยแพร่ทางอินเตอร์เน็ต www.doi.go.th และเผยแพร่ทางสถานีโทรทัศน์ วิทยุ
- กรุงเทพมหานคร จัดตั้งศูนย์รวมข่าวประกวดราคา ณ ที่ทำการของหน่วยงานบริเวณด้านหน้ากองทะเบียนทรัพย์สินและพัสดุ สำนักการคลัง กรุงเทพมหานคร (เสาชิงช้า) เป็นบอร์ดประชาสัมพันธ์ข่าวประกวดราคา และสอบราคาจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงาน
3. เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารการจัดซื้อจัดจ้างตามงบประมาณของทางราชการของหน่วยงานใน สังกัดให้สาธารณชนทราบอย่างทั่งถึงโดยผ่านทางอินเตอร์เน็ต โทรทัศน์ วิทยุ และสื่อต่าง ๆ เป็นต้น
4. สร้างระบบการกำหนดราคากลางของพัสดุที่จะมีการจัดซื้อจัดจ้างให้สามารถลดเหตุแห่งการทุจริตประพฤติมิชอบของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง เช่น
- กรมการปกครอง ได้วางหลักเกณฑ์ในการพิจารณาราคากลางโดยพิจารณาจากราคา ท้องตลาดและราคาที่เคยจัดหา
- การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค จัดทำระบบข้อมูลราคากลางพัสดุเผยแพร่ให้สาธารณชนทางอินเตอร์เน็ต
- กรุงเทพมหานคร ได้ถือปฏิบัติในการกำหนดราคากลางสำหรับงานจ้างเหมาะก่อสร้างให้เป็นไปตามข้อ 23 แห่งข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครเรื่องการพัสดุ พ.ศ. 2538 เพื่อลดเหตุแห่งการทุจริต และความเป็นธรรมในการเสนอราคา โดยจะแจ้งราคากลางไว้ในประกาศราคา จ้างเหมาก่อสร้างทุกครั้ง สำหรับคณะกรรมการผู้ที่ได้รับแต่งตั้งต้องเป็นผู้มีความรู้ความชำนาญทางช่างหรือวิศวกรก่อสร้าง ตามลักษณะที่ทำและพิจารณาถึงราคาที่เคยจัดซื้อจัดจ้าง และราคาจำหน่ายในท้องตลาดประกอบการพิจารณาด้วย
- การประปานครหลวง ได้จัดตั้งหน่วยงานและคณะกรรมการกำหนดราคากลางทำหน้าที่กำหนดราคากลางขึ้น
5. สร้างระบบงานการจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบที่เกี่ยวข้องที่เป็นมาตรฐานเพื่อสร้างความเปิดเผยโปร่งใส ลดโอกาสการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ เช่น
- กรมการปกครอง ได้จัดทำคำแนะนำเกี่ยวกับการบริหารงานพัสดถขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยให้ผู้บริหารท้องถิ่น ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหัวหน้าหน่วยงานคลังสอบทานการปฏิบัติงานด้านการเงินบัญชี และพัสดถและให้ผู้ว่าราชการจังหวัดติดตามผล กำกับดูแลการดำเนินงานทุกขั้นตอนในการจัดซื้อจัดจ้างโครงการถ่ายโอนงาน / กิจกรรม ให้มีความโปร่งใสซื้อสัตย์สุจริตมีความรวดเร็วและมีคุณภาพ
- กรมการพัฒนาชุมชน กำหนดให้ผู้บริหารระดับสูงของกรมพัฒนาชุมชน และผู้ตรวจราชการกรม ตรวจติดตามมิให้ข้าราชการของกรม และหรือบุคคลในครอบครัวมีส่วนเกี่ยวข้องกับการซื้อการจ้างงานทุกประเภท และติดตามมิให้มีกรณีที่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนแอบอ้างเป็นผู้สนิทสนมคุ้นเคยกับข้าราชการชั้นผู้ใหญ่สามารถวิ่งเต้นช่วยเหลือบุคคลให้ได้มาซึ่งสิทธิประโยขน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่ก็ตาม อันกระทำให้เกิดการเสียหายต่อทางราชการ และเกียรติภูมิของกรมพัฒนาชุมชน หากตรวจสอบพบกรณีดังกล่าวให้รายงานผู้บังคับบัญชาทราบตามลำดับชั้นและดำเนินการตามควรแก่กรณี
- การไฟฟ้านครหลวง มีการปฏิบัติตามข้อบังคับ การไฟฟ้านครหลวงว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2533 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2535 และ 2538 ตลอดจนปฏิบัติตามมติของคณะรัฐมนตรีและนโยบายกระทรวงมหาดไทยเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างอย่างเคร่งครัด รวมทั้งปฏิบัติตามข้อบังคับการไฟฟ้านครหลวงว่าด้วยการให้บริการเชิงธุรกิจ พ.ศ. 2543
6. จัดทำรายละเอียดของพัสดถที่จัดซื้อจัดจ้างที่เป็นมาตรฐานและเป็นกลาง

มาตรการที่ 2 ส่งเสริมบทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการขจัดการทุจริตประพฤติมิชอบ ในวงราชการประกอบด้วยแนวทาง ดังนี้
1. สร้างช่องทางเพื่อรับแจ้งเรื่องร้องเรียนข้อมูลการทุจริตประพฤติมิชอบจากประชาชนทั้งทางวาจา ทางเอกสาร และทางอินเตอร์เน็ต เช่น
- สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้จัดตั้งศูนย์ดำรงธรรมขึ้นมาเพื่อรับเรื่องร้องทุกข็ร้องเรียน และข้อมูลการทุจริตประพฤติมิชอบในวงราชการของหน่วยงานราชการในสังกัด
- กรมการปกครอง เปิดช่องทางตอบปัญหาเกี่ยวกับการทะเบียนในความรับผิดชอบของกรมการปกครองทางโทรศัพท์หมายเลข 1548
- การประปานครหลวง ได้จัดระบบสื่อสารกับประชาชน โดยสามารถสอบถามแจ้ง เหตุ หรือข้อร้องเรียนทางโทรศัพท์ หมายเลข 1125 และทาง E-mail ผ่าน Internet ใน website ของการประปานครหลวง
- กรมที่ดิน จัดตั้งตู้ ปณ. 11 ของกรมที่ดินเพื่อแจ้งเรื่องร้องเรียนโดยเฉพาะ
- การไฟฟ้านครหลวง เปิดช่องทางรับเรื่องร้องเรียนผ่านศูนย์บริการข้อมูลผู้ใช้ไฟฟ้า (Call Center) ทางอินเตอร์เน็ตหรือติดต่อโดยตรงที่หมายเลข โทรศัพท์ 1130
2. พัฒนากระบวนการทำงานเพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ กำกับดูแลการบริหาร การใช้จ่ายงบประมาณทั้งของภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น
- สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้พัฒนาและปรับปรุงกระบวนการทำงาน เพื่อแก้ไขปัญหาการร้องทุกข์ ร้องเรียนเกี่ยวกับการกำกับดูแล การบริหาร การใช้จ่ายงบประมาณทั้งของภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
- กรมการปกครอง สนับสนุนให้ประชาคมร่วมกันจัดตั้งคณะ/กลุ่ม/ หรือรูปแบบตามที่เห็นสมควรประสานและเข้ามามีส่วนร่วมกับราชการทั้งหน่วยงานรัฐวิสาหกิจองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อกำกับดูแลการบริหารงาน การดำเนินโครงการให้โปร่งใส และให้ประชาคมส่งตัวแทนเข้าร่วมการเป็นคณะกรรมการในการจัดซื้อจัดจ้าง ตามระเบียบพัสดุองค์การบริหารส่วนตำบล ฉบับที่ 2
- การประปานครหลวง ได้ร่วมรายการตอบคำถามสื่อต่าง ๆ เช่น รายการวิทยุ ร่วมด้วยช่วยกัน เพื่อชี้แจงข้อเท็จจริงและรับฟังความคิดเห็นของประชาชน ตลอดจนเปิดโอกาสให้ประชาชนและผู้สนใจเข้าชมโรงงานผลิตน้ำ ตอบข้อซักถามและจัดทำสารสนเทศเก็บไว้ใน Website เพื่อให้ประชาชนรับรู้ข่าวสารของการประปานครหลวง
3. พัฒนาระบบการประเมินผลแบบเปิดที่เปิดโอกาสให้ประชาชน สื่อมวลชน นักวิชาการ องค์กรพัฒนาเอกชน ตลอดจนภาคธุรกิจเอกชนเข้ามามีส่วนร่วม เช่น
- สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย ปรับปรุงและพัฒนาระบบการตรวจราชการของ กระทรวงมหาดไทย เพื่อให้ตอบสนองต่อระบบการแก้ไขปัญหาการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการทั้งการจัดทำแผนการตรวจราชการประจำปีงบประมาณ และการตรวจราชการกรณีพิเศษ
- กรมการปกครอง กระตุ้น ส่งเสริมให้ประชาคมทุกระดับได้เข้ามามีส่วนร่วมตามโครงการต่างๆ เช่น คณะกรรมการตรวจสอบ
- กรมการพัฒนาชุมชน กำหนดให้มีระบบการประเมินรอบทิศทาง โดยเปิดโอกาสให้องค์กรชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการประเมินผลการปฏิบัติงานของข้าราชการที่จะเข้ารับการคัดเลือกเพื่อแต่งตั้งให้ดำรงตำแหร่งในระดับที่สูงขึ้น
- การประปานครหลวง ได้จัดพนักงานออกไปพบประชาชนเพื่อรับฟังความคิดเห็นและนำมาปรับปรุงการบริการ ให้ดียิ่งขึ้น

มาตรการที่ 3 พัฒนาจิตสำนึกและค่านิยมตลอดจนจรรยาบรรณในการทำงานให้กับเจ้าหน้าที่ในสังกัด ตลอดจนการลงโทษแก่ผู้ประพฤติมิชอบประกอบด้วยแนวทาง ดังนี้
1. ผู้บังคับบัญชาในทุกระดับชั้น ต้องทำตนเป็นแบบอย่างที่ดี แก่ผู้ใต้บังคับบัญชา เช่นดำเนินการสร้างกลไกของระบบธรรมาภิบาลให้เป็นรูปธรรมโดยฝ่ายบริหารเป็นผู้นำเพื่อสร้างจิตสำนึกร่วมกันของทุกคน ให้ผู้บังคับบัญชาในทุกระดับชั้น ต้องทำตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาในสังกัด เป็นต้น
2. จัดให้มีระบบการให้เกียรติยกย่อง ชมเชยแก่เจ้าหน้าที่ที่มีความประพฤติดี เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจและเป็นแบบอย่างแก่เจ้าหน้าที่ทั่วไป
3. รณรงค์ปลูกจิตสำนึกและค่านิยมการต่อต้านทุจริตและประพฆติมิชอบให้กับเจ้าที่ในสังกัด

มาตรการที่ 4 ขจัดเหตุแห่งการทุจริตประพฤติมิชอบในวงราชการในการให้บริการประกอบด้วยแนวทาง ดังนี้
1. พัฒนาระบบการควบคุมภายในที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ เช่น จัดตั้งหน่วยตรวจสอบเพื่อตรวจสอบงานด้าน รายได้ รายจ่าย เงินสด คลังพัสดุ ครุภัณฑ์ การจัดซื้อ จัดจ้าง
2. สร้างมาตรฐานการปฏิบัติงานของหน่วยงานเจ้าหน้าที่ในสังกัด เช่นการพัฒนาจัดทำระบบมาตรฐานสากลของประเทศไทยด้านการจัดการและสัมฤทธิ์ผลงานภาครัฐ (Thailand International P.S.O) ด้านระบบข้อมูล (P.S.O. 1101) การจัดทำคู่มือในการปฏิบัติงานด้านการให้บริการการพัฒนาระบบการบริหารของ ภาครัฐตามมาตรฐานสากล ISO 9000 (The International Organization for Standardzation) เป็นต้น
3. การสร้างจิตสำนึกที่ดีแก่ เจ้าหน้าที่ในการบริการแก่ประชาชน
4. การปฏิบัติตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสาร พ.ศ. 2540
5. เร่งรัดการทำงานให้เป็นไปตามกำหนดเวลาและถูกต้องตามกฎหมายอย่างตรงไปตรงมา ปราศจากอคติและระบบอุปถัมภ์

มาตรการที่ 5 ขจัดเหตุแห่งการทุจริตประพฤติมิชอบในวงราชการในการปฏิบัติหน้าที่ ประกอบด้วยแนวทางดังนี้
1. จัดระบบการตรวจสอบ การปฏิบัติงานเพื่อป้องกันความเสียหายจากการกระทำทุจริต หรือแสวงหาผลประโยชน์ในการปฏิบัติหน้าที่
2. กำชับและตรวจสอบการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในสังกัดให้เป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบและคำสั่งโดยเคร่งครัด
3. สร้างระบบการบริหารงานบุคคลที่มีมาตรฐานโปร่งใส และตรวจสอบได้
4. สร้างระบบการควบคุมภายในที่มีประสิทธิภาพ เช่น กรมการปกครอง มุ่งตรวจสอบรายการบุคคลในเอกสารทะเบียนราษฎรและบัตรประจำตัวประชาชน ที่น่าสงสัยว่าอาจมีการทุจริตทางทะเบียนและบัตร
5. ดำเนินการทางวินัยและหรืออาญากับผู้กระทำผิดอย่างเคร่งครัด
6. ให้ผู้บังคับบัญชาทุกระดับเข้มงวดการปฏิบัติและบังคับใช้กฏหมายให้เป็นรูปธรรม

บทสรุป

ปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นไม่ สามารถอาศัยเพียงกระบวนการวิธีของ "ระบบราชการ" ในการแก้ไขปัญหาเท่านั้น หากแต่ต้องอาศัยการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นองค์รวมมากกว่าการดำเนิน การอย่างแยกส่วน และต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องมากกว่าการดำเนินการเป็นครั้ง คราวและที่สำคัญต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนของสังคม กล่าวคือ การต่อต้านการทุจริต คอรัปชั่นจะดำเนินการสำเร็จไม่ได้ ถ้าประชาชนไม่สนับสนุน เนื่องจากการทุจริตคอรัปชั่นได้ ฝังรากลึกลงในสังคมไทยมานานดังกล่าวแล้ว ดังนี้นจึงต้องใช้พลังจากมวลชน / พลังสังคม เข้ามาผลักดันกันอย่างจริงจัง และที่สำคัญยิ่งอีกประการหนึ่ง ก็คือผู้บังคับบัญชาจะต้อง ทำตนเป็น แบบอย่างที่ดีให้แก่ผู้ใต้บังคับบัญชา
ร้อยตำรวจเอก ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้กล่าวถึง เรื่องนี้ไว้ว่า... การลดการทุจริตคอรัปชั่นในหมู่ข้าราชการต้องเริ่มต้นจากข้าราชการระดับสูงทำตนเป็นแบบอย่าง... จากคำกล่าวนี้ ข้าราชการกระทรวงมหาดไทย ได้ยึดถือปฏิบัติร่วมกันในการเป็นฝ่ายนำการขับเคลื่อนให้การแก้ไขปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นมีผลในทางปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมอันจะนำไปสู่การบริหารจัดการที่ดีคือ มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ เป็นธรรม และมีสมรรถนะสูงในการนำบริการของรัฐที่มีคุณภาพไปสู่ประชาชนผู้รับบริการ ตามหลักการพื้นฐานการเป็นธรรมรัฐ (Good Governance)